Redacteur: laatste wijziging 5 juli 1996.
Vindplaats : KG 1991/337
----------------------------------------------------------------------
Instantie : ARR.-RECHTBANK AMSTERDAM
20 september 1991, rolnr. KG 91/2034V
(Mr. Vrakking)
Essentie : Voorgenomen publikatie in "Het Beste" van een bewerking
van een "Times"-artikel over de Scientology Kerk. Basis
om tot publikatie over te gaan toereikend. Geen sprake
van onrechtmatige of onnodig grievende publikatie. Geen
grond voor weerwoord.
Tekst : 1. Scientology Kerk Amsterdam, te Amsterdam,
2. The Church of Scientology International, te Los
Angeles (USA), eisers, proc. Mr. A. Moszkowicz, adv. Mr.
R.V. de Lauwere te Amsterdam,
tegen
1. Uitgeversmaatschappij The Reader's Digest NV, te
Amsterdam,
2. Readers Digest Association Inc., te Pleasantville
(USA), gedaagden, proc. Mr. P.B. Hugenholtz.
(Post alia:)
Gronden van de beslissing
1. Tot uitgangspunt dient:
a. De Scientology Kerk is een kerkgenootschap dat begin
vijftiger jaren in de Verenigde Staten is opgericht door
de Amerikaanse auteur L. Ron Hubbard. De Scientology
Kerk heeft een hierarchische structuur. Eiseres sub 2
fungeert als moederkerk. Eiseres sub 2 (1, Red.) is de
Nederlandse afdeling daarvan.
b. Gedaagde sub 1 is uitgever van het maandelijks
verschijnende tijdschrift Het Beste, de Nederlandse
editie van de Reader's Digest. Het Beste bevat in het
algemeen artikelen die na bewerking en/of vertaling uit
andere tijdschriften of dagbladen zijn overgenomen. Het
Beste heeft in Nederland een oplage van ca. 590 000
exemplaren.
c. In het oktobernummer van Het Beste zal een artikel
worden gepubliceerd over de Scientology Kerk. Dat
artikel is een vrijwel letterlijke vertaling van een
publikatie in Reader's Digest, die onlangs in de
Verenigde Staten is verschenen. Het artikel in Reader's
Digest is op zijn beurt een bewerking van een artikel
over de Scientology Kerk, gepubliceerd in het
Amerikaanse weekblad Time Magazine van 6 mei 1991 en
geschreven door de journalist Richard Behar. Een
bewerking van dit artikel van Behar is inmiddels ook in
de Nieuwe Revu van 20 juni jl. verschenen.
2. De Scientology Kerk meent dat de publikatie van het
artikel van Behar jegens haar onrechtmatig is, omdat het
een groot aantal onwaarheden bevat en onnodig grievend
is. Er is sprake van onjuiste vergelijkingen,
ongefundeerde conclusies en niet geverifieerde
beschuldigingen. Ten onrechte wordt de kerk
afgeschilderd als een misdadige organisatie met
mafia-achtige trekken, die zich op grote schaal bedient
van intimidatie en bedreiging met als uitsluitend
oogmerk om geld aan haar volgelingen en derden te
onttrekken, aldus de Scientology Kerk. Zij vordert thans
primair een publikatieverbod van het artikel in Het
Beste en Reader's Digest. Subsidiair vordert Scientology
Kerk Het Beste te bevelen om in het oktobernummer dan
wel het eerstvolgende daarna een weerwoord harerzijds op
te nemen.
3. Vast staat dat de editie van Reader's Digest
inhoudende het thans aangevochten artikel over de
Scientology Kerk inmiddels reeds is verspreid, zodat het
gevorderde verbod daarvan geen belang meer dient.
4. De vordering tegen Het Beste betreft in het bijzonder
de strekking van het artikel. Veel van de in de
dagvaarding genoemde passages (zie hierna, Red.) uit het
artikel zijn niet in door Het Beste te publiceren
bewerking daarvan opgenomen. Uitgangspunt moet voorts
zijn dat de publikatie uitsluitend betrekking heeft op
de kerk in zijn geheel, met name de Amerikaanse
moederkerk. Anders gezegd, het artikel is niet
toegespitst op de Nederlandse omstandigheden. Het
argument dat de Nederlandse afdeling van de Scientology
Kerk hier te lande als kerkgenootschap is erkend kan
derhalve geen argument zijn om in de Verenigde Staten
voorkomende onregelmatigheden te ontkrachten.
5. Gebleken is dat Het Beste de in het reeds eerder
gepubliceerde artikel vermelde feiten ook nog
zelfstandig aan een uitvoerig onderzoek heeft
onderworpen en op grond daarvan een eigen selectie heeft
gemaakt. Het Beste heeft verder, mede gelet op de inhoud
van de vele overgelegde produkties waaruit blijkt dat er
verschillende bronnen bestaan die een en ander
bevestigen, voldoende aannemelijk gemaakt dat de aan de
kaak gestelde misstanden zich binnen de Scientology Kerk
voordoen. De basis om tot publikatie van het artikel
over te gaan is derhalve toereikend. Dat in het artikel
niettemin op detailpunten enkele onjuistheden zijn
geslopen, zoals met betrekking tot de onderscheidingen
van Hubbard, maakt de publikatie in zijn geheel genomen
nog niet onrechtmatig of onnodig grievend. Ook voor een
weerwoord bestaat in deze situatie geen grond.
6. De voorziening wordt dus geweigerd. Scientology Kerk
moet de proceskosten dragen (enz.).
( Hoger beroep ingesteld, Red.)
In de dagvaarding wordt o.m. het volgende gesteld:
aangezien de verspreiding van voornoemd artikel jegens
eiseressen onrechtmatig is omdat het artikel een groot
aantal onjuistheden bevat en zowel in zijn geheel bezien
als in haar verschillende onderdelen onnodig grievend is
jegens de kerk terwijl voorts sprake is van onjuiste
vergelijkingen, conclusies en van onzorgvuldig voor
eigen rekening nemen van door anderen geuite
beschuldigingen, die slechts op vermoedens berusten
althans welke niet verifieerbaar zijn;
aangezien in dit artikel ten onrechte wordt gesteld dat
de kerk een misdadige organisatie zou zijn die zich op
grote schaal zou bedienen van intimidatie en bedreiging
op een maffia-achtige wijze, met als uitsluitende
oogmerk het onttrekken van zo veel mogelijk geld aan
haar volgelingen en derden;
aangezien Time destijds tot publikatie is overgegaan
nadat eiseres sub 2 een groot aantal documenten ter
beschikking had gesteld waarin een groot aantal van de
aantijgingen die Time desalniettemin nadien heeft
gepubliceerd, werden weerlegd;
aangezien in het artikel van Time voorts ten onrechte
wordt gesteld dat de met eiseressen verbonden Church of
Spiritual Technology blijkens een rechterlijke
beslissing in 1987 een inkomen zou hebben gehad van US
dollar(s) 500 miljoen, terwijl daarentegen uit dat
vonnis zelf blijkt dat slechts sprake was van een
inkomen van US dollar(s) 4 miljoen;
aangezien de in het artikel van Time genoemde
activiteiten van Kenneth Gerbino en Michael Bayback ten
onrechte worden geassocieerd met de activiteiten van de
kerk, terwijl overigens de aantijgingen aan het adres
van voornoemde Gerbino en Bayback onjuist zijn;
aangezien ten onrechte wordt gesuggereerd dat de kerk op
illegale wijze zou profiteren van de activiteiten op de
Vancouver Stock Exchange;
aangezien de kerk er ten onrechte van wordt beticht een
zekere Fishman te hebben aangezet tot het stelen van
aandelenformulieren en zelfs tot het plegen van een
moordaanslag en daaropvolgend tot het plegen van
zelfmoord;
aangezien ten onrechte wordt gesteld dat IRS onderzoek
zou hebben uitgewezen dat Hubbard en eiseres sub 2 zich
aan strafbare feiten zouden hebben schuldig gemaakt;
aangezien in voornoemd artikel ten onrechte wordt
gesteld dat het verkoopsucces van de boeken van Hubbard
te danken zou zijn aan het feit dat de kerk, althans
haar volgelingen, de boeken van Hubbard kopen met het
oogmerk dat deze boeken vermeld worden in de lijsten van
best verkochte boeken;
aangezien ten onrechte wordt gesuggereerd dat de
tragische dood van Lottick te wijten zou zijn aan de
Scientology Church;
aangezien voorts de publikatie van de volgende passages
uit het Time artikel jegens eiseres onrechtmatig zijn:
"The Thriving Cult of Greed and Power." (Titel)
"Ruined lives, Lost Fortunes. Federal crimes.
Scientology poses as a religion but is really a ruthless
global scam - and aiming for the mainstream." (Subtitel)
"In reality the church is a hugely profitable global
racket that survives by intimidating members and critics
in a Mafia-like manner."
"Scientology is quite likely the most ruthless, the most
classically terroristic, the most litigious and the most
lucrative cult the US has ever seen. No cult extracts
more money from its members."
"This is a criminal organization, day in and day out. It
makes Jim and Tammy (Bakker) look like kindergarten."